De vraag die bij elke inhuur terugkomt

Een wijkverpleegkundige werkt als zelfstandige een avonddienst bij een verpleeghuis. Er gaat iets mis met een medicatietoediening. Wie is daar verantwoordelijk voor: de professional, het verpleeghuis, of de partij die hen aan elkaar heeft gekoppeld?

Het antwoord van de wet is minder ingewikkeld dan veel mensen denken, maar het wordt in de praktijk vaak verkeerd voorgesteld. En juist die verwarring heeft de afgelopen jaren voor problemen gezorgd.

Wat de Wkkgz bepaalt

De Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg legt de verantwoordelijkheid voor goede zorg bij de zorgaanbieder. Dat is de organisatie die de zorg aan de cliënt levert — het verpleeghuis, de thuiszorgorganisatie, de GGZ-instelling. Die verantwoordelijkheid omvat de kwaliteit en veiligheid van de zorg, een verantwoorde werkomgeving en een klachtenregeling.

Cruciaal: die eindverantwoordelijkheid is niet overdraagbaar. Ze verschuift niet doordat de zorg feitelijk wordt verleend door iemand die je hebt ingehuurd in plaats van iemand in loondienst. De wetgever maakt daarbij bewust onderscheid tussen verantwoordelijk zijn en eindverantwoordelijk zijn. Een ingehuurde professional is verantwoordelijk voor de kwaliteit van het eigen handelen en heeft een eigen professionele standaard. De zorgaanbieder blijft eindverantwoordelijk voor het geheel.

Dat geldt ook voor de vergewisplicht: als zorgaanbieder moet je je ervan vergewissen dat iemand geschikt is om zorg te verlenen. Besteed je die controle uit, dan blijft de verplichting toch bij jou liggen. Je mag hulpmiddelen gebruiken, maar je kunt de plicht niet wegcontracteren.

Waarom instellingen voorzichtig zijn geworden

Er is een reden dat inkoopafdelingen tegenwoordig lastiger vragen stellen over flexibele inzet. In procedures over de inzet van zzp'ers in de zorg is geoordeeld dat constructies waarin bemiddelingsbureaus tussen instelling en professional gaan staan, op gespannen voet staan met de wet zolang niet helder is wie de verantwoordelijkheid voor kwaliteit en continuïteit draagt. De lijn die daaruit volgt: als een bureau zich tussen partijen plaatst, moet volstrekt duidelijk zijn waar de verantwoordelijkheid ligt — en die kan niet in het luchtledige hangen.

Het gevolg is dat veel instellingen zijn gaan twijfelen aan flexibele inzet als geheel. Dat is begrijpelijk, maar het is de verkeerde conclusie. Het probleem was nooit de zelfstandige zorgprofessional. Het probleem was de onduidelijkheid over wie waarvoor instaat.

Het verschil tussen een bureau en een platform

Hier zit het onderscheid dat er werkelijk toe doet. Een bemiddelingsbureau plaatst zich tussen instelling en professional: het selecteert, wijst toe, stuurt aan en presenteert zich vaak als de partij die de zorg regelt. Precies daardoor ontstaat de vraag of dat bureau niet feitelijk de rol van zorgaanbieder is gaan spelen — met alle verplichtingen van dien, en zonder dat het daarop is ingericht.

Een platform doet iets anders. De instelling publiceert zelf een dienst, met de eigen omschrijving en het eigen tarief. Professionals melden zich daar zelf voor aan. De instelling beslist zelf wie zij accepteert. Er wordt niets toegewezen en niemand wordt aangestuurd. De volgorde waarin professionals in beeld komen, is een technische ordening op basis van functie, afstand en beschikbaarheid — geen selectie en geen kwaliteitsoordeel.

Dat onderscheid is niet cosmetisch. Het bepaalt of de verantwoordelijkheidsverdeling klopt met wat de wet voorschrijft.

Hoe CaredIn dit heeft geregeld

Wij zijn geen zorgaanbieder, verlenen geen zorg en dragen geen zorginhoudelijke verantwoordelijkheid. Dat staat niet alleen in onze voorwaarden, het is ook vastgelegd in het platform zelf. Voordat een instelling een dienst kan plaatsen, bevestigt zij eenmalig een Wkkgz-verklaring: dat zij zorgaanbieder is, eindverantwoordelijk blijft voor de kwaliteit en veiligheid van de zorg, zorgt voor een verantwoorde werkomgeving en een adequate overdracht, en klachten via de eigen regeling behandelt.

Die bevestiging wordt vastgelegd met datum, versie en de persoon die haar heeft gegeven. Geen kleine lettertjes, maar een expliciet moment waarop de verdeling helder wordt gemaakt.

Wat wij wél doen, is verifiëren. Identiteit via documentcontrole en biometrische vergelijking, de inschrijving bij de Kamer van Koophandel, de beroepsregistraties BIG, SKJ, KABIZ en AGB, diploma's via het DUO-register, en de Verklaring Omtrent het Gedrag. Die verificaties leggen we vast en stellen we als dossier beschikbaar.

Belangrijk daarbij, en we zeggen het liever te vaak dan te weinig: dat dossier ondersteunt jouw vergewisplicht, het vervangt hem niet. Wij controleren of een BIG-registratie geldig is. Of deze professional past bij deze cliënt, in deze situatie, op deze afdeling — dat blijft jouw afweging, en die kan niemand anders voor je maken.

Waarom heldere verantwoordelijkheid in je voordeel werkt

Het klinkt tegenstrijdig: een leverancier die benadrukt dat hij de verantwoordelijkheid níet overneemt. Toch is dat precies wat je nodig hebt.

Een partij die belooft de verantwoordelijkheid voor de zorg van je over te nemen, doet een toezegging die de wet niet toestaat. Op het moment dat het misgaat — bij een calamiteit, een klacht, een inspectiebezoek — blijkt die belofte niets waard, en sta jij als zorgaanbieder alsnog aan de lat. Alleen dan zonder dossier en zonder voorbereiding.

Een heldere verdeling geeft je iets dat wél standhoudt: je weet waar je zelf voor staat, je hebt vastgelegd wat je hebt gecontroleerd, en je kunt bij een toets laten zien hoe je tot je afwegingen bent gekomen. Dat is geen juridische franje, dat is gewoon je zaken op orde hebben.

Vier vragen om te stellen

Werk je met een bureau of platform voor flexibele inzet, stel dan deze vragen — aan hen, en aan jezelf:

  • Wie is volgens het contract eindverantwoordelijk voor de kwaliteit van zorg? Als het antwoord vaag is of bij de tussenpartij lijkt te liggen, is dat een signaal.
  • Selecteert de partij professionals, of doen wij dat zelf? Wie kiest, neemt een deel van de verantwoordelijkheid op zich.
  • Welke verificaties worden uitgevoerd, en krijgen wij daar bewijs van? Zonder dossier kun je je vergewisplicht niet onderbouwen.
  • Waar worden klachten over de zorg behandeld? Dat hoort thuis in jouw eigen Wkkgz-klachtenregeling.

Tot slot

Flexibele inzet van zelfstandige zorgprofessionals is niet het probleem. Onduidelijkheid over wie waarvoor instaat, is dat wel. Wie die verdeling expliciet maakt en vastlegt, kan met een gerust hart met zzp'ers werken — en kan dat bij een controle ook laten zien.

Wil je weten hoe dit er in de praktijk uitziet? Neem contact op via info@caredin.nl. We laten je graag zien wat er precies wordt vastgelegd en wat je daarvan terugkrijgt.